RSI - Symptomen en oorzaken

Symptomen

Er zijn velerlei klachten mogelijk die zich ook op verschillende plaatsen kunnen voordoen in het gebied tussen vinger, schouderblad en nek. Ook kunnen de klachten van een lichaamsdeel naar een ander verhuizen.

Het ontwikkelen van RSI doorloopt globaal gezien drie fases:

1. Pijn en vermoeidheid aan vingers, handen, polsen, armen, schouders en/of nek. Deze klachten doen zich voor tijdens of na het werk: meestal aan het eind van een werkdag. De vermoeidheid is plaatselijk, net als krampverschijnselen of een koud, dood gevoel aan bepaalde spieren. De pijn is tijdelijk, en is wel voelbaar maar niet echt hinderlijk.
2. De vermoeidheid uit fase 1 blijft voortduren en de pijn begint nu hinderlijk te worden. Ook begint krachtverlies op te treden. De arbeidsprestaties gaan daardoor omlaag. Andere klachten kunnen beginnen op te treden: irritatie, zwelling, tintelingen, slapheid of verlies van grijpvermogen, doof gevoel, soms zelfs al verbleking van de huidskleur.
3. De pijn blijft nu steeds voortduren. De nachtrust wordt daardoor verstoord. De pijn is niet alleen merkbaar bij de repetitieve handelingen die de klachten in eerste instantie hadden opgeleverd, maar ook bij andere lichaamsarbeid. Meestal treden nu zwellingen op (op een plek, pols of onderarm, of op meer plekken), en de huidskleur en huidtemperatuur verandert. Gewrichten kunnen gaan ‘kraken’.

Stadia 1 en 2 noemt men RSI-gerelateerde klachten. Alleen stadium 3 noemt men echt RSI. Dit stadium wordt ook wel opgesplitst in ‘chronic pain’ en ‘complex of chronic pain, reflex sympathetic dysfunctions’.

Oorzaken

RSI ontstaat door langdurig en herhaaldelijk een bepaalde (verkeerde) beweging te maken. De bekendste situatie waarin RSI ontstaat, is het langdurig achter een computer zitten, in een houding waardor de nek- en schouderspieren voortdurend gespannen zijn. Hierdoor kan o.a. de ‘muisarm’ ontstaan wat klachten in onderarm en pols met zich meebrengt.

Iemand die steeds achter de computer werkt, belast zijn schouder- en nekregio. De spieren aldaar gaan zeer doen, en ook de doorbloeding naar andere lichaamsdelen wordt slechter. En vooral in handen en vingers is juist behoefte aan goede doorbloeding. Bij beeldschermwerk worden deze zwaar belast door het typen en muizen. Tijdens de herhaalde bewegingen van het typen treedt een soort wrijving op tussen de spieren, pezen en botten wat tussen pols en elleboog veel klachten kan veroorzaken. De stand van de polsen tijdens deze werkzaamheden is van groot belang.

Factoren die bij computergebonden arbeidstaken een rol kunnen spelen bij het voorkomen of veroorzaken van RSI zijn:

• werkdruk
• werktijden en pauzes
• beeldscherm, toetsenbord en muis
• stoel, bureau en accessoires
• verlichting, geluid en klimaat
• zithouding en werktechniek
• thuissituatie

Werkdruk staat in dit rijtje bovenaan: RSI blijkt vooral voor te komen na een kortdurende hoge werkbelasting, en niet zozeer na een langdurige lage werkbelasting. Stress is dus een belangrijke factor.

Ook is wel eens een link gelegd met persoonlijkheid: mensen die te macho of juist te verlegen zijn om hun mond open te trekken over klachten, lopen meer kans om te laat actie te ondernemen. Ook plichtsgetrouwe en productiegerichte mensen lopen vaak te lang door omdat ze niet willen zeuren.